Co zrobić przed końcem roku, aby legalnie obniżyć podatek PIT

Większość ulg i odliczeń w zeznaniu rocznym dotyczy wydatków zapłaconych w danym roku podatkowym. Dlatego pytanie, jak obniżyć podatek PIT, najlepiej zadać sobie w grudniu, a nie dopiero wiosną przy wypełnianiu formularza. Wpłata na IKZE, darowizna czy faktura za termomodernizację opłacona na początku stycznia trafią już do kolejnego rozliczenia. Ten sam wydatek poniesiony kilka dni wcześniej mógłby zmniejszyć podatek jeszcze w tym roku.

Koniec roku to także ostatni moment na sprawdzenie warunków, których nie da się spełnić wstecz. Chodzi między innymi o limity przychodów przy uldze dla młodych i o kompletność dokumentów potwierdzających wydatki. Przedsiębiorcy dodatkowo planują zakupy dla firmy i formę opodatkowania na następny rok. Kilka godzin spędzonych teraz nad rachunkami i potwierdzeniami przelewów często oznacza spokojniejsze rozliczenie i mniejsze ryzyko pytań z urzędu skarbowego.

Jak obniżyć podatek PIT wydatkami poniesionymi do 31 grudnia

Poniższe wydatki zmniejszą podatek za bieżący rok tylko wtedy, gdy zostaną opłacone najpóźniej 31 grudnia.

Wpłata na IKZE przed końcem roku

Wpłaty na IKZE odlicza się od dochodu do wysokości rocznego limitu ogłaszanego na każdy rok. Przy skali podatkowej realna oszczędność zależy od stawki, którą płacisz. Im wyższy próg, tym większy zwrot. Pieniądze muszą wpłynąć na rachunek w danym roku, dlatego lepiej nie zostawiać przelewu na ostatnie dni grudnia.

IKE działa inaczej. Wpłaty nie pomniejszają dochodu, a korzyść podatkowa pojawia się dopiero przy wypłacie, po spełnieniu określonych warunków.

Darowizny, termomodernizacja i wydatki rehabilitacyjne

Darowizny na cele pożytku publicznego, kult religijny i honorowe krwiodawstwo można odliczyć w granicach limitu liczonego od dochodu. Pod uwagę bierze się darowizny przekazane w danym roku, a nie tylko zadeklarowane.

Ulga termomodernizacyjna i ulga rehabilitacyjna również dotyczą wydatków faktycznie poniesionych. Jeśli planujesz docieplenie domu, wymianę źródła ciepła albo zakup sprzętu rehabilitacyjnego, sprawdź, kiedy nastąpi płatność. Z ulgi termomodernizacyjnej może skorzystać tylko właściciel lub współwłaściciel jednorodzinnego budynku mieszkalnego, a nie mieszkania w bloku. Przy pracach termomodernizacyjnych przyda się też policzenie, jak inwestycja wpłynie na koszty ogrzewania zimą.

Dokumenty, które warto zebrać, zanim skończy się rok

Samo poniesienie wydatku nie wystarczy, jeśli nie da się go udokumentować. Kto chce skorzystać z ulg, powinien w grudniu sprawdzić, czy ma komplet dowodów. Później uzupełnienie braków bywa trudne albo niemożliwe.

• Faktury i rachunki powinny być wystawione na osobę, która korzysta z ulgi. Imię, nazwisko i adres powinny zgadzać się z danymi w zeznaniu. Przy uldze termomodernizacyjnej wymagana jest faktura wystawiona przez czynnego podatnika VAT niekorzystającego ze zwolnienia, a paragon nie uprawnia do ulgi.
• Potwierdzenia przelewów są podstawą odliczenia darowizn pieniężnych. Darowiznę pieniężną trzeba udokumentować dowodem wpłaty na rachunek obdarowanego, więc gotówka przekazana do ręki nie daje prawa do ulgi. Zachowaj potwierdzenie z nazwą obdarowanego oraz celem darowizny.
• Dokumenty przy uldze rehabilitacyjnej to przede wszystkim orzeczenie o niepełnosprawności albo inny dokument uprawniający do ulgi. Przy niektórych wydatkach potrzebne jest też zlecenie lekarza.
• Zaświadczenia z IKZE potwierdzają wysokość wpłat w danym roku. Instytucje prowadzące konto zwykle wysyłają je na początku roku, ale wpłatę zleconą pod koniec grudnia warto od razu sprawdzić w historii rachunku.

Najprościej założyć jeden folder, papierowy albo w chmurze, i od razu dopisywać do niego każdy dokument z krótką notatką, której ulgi dotyczy. Dzięki temu nic nie zginie przy składaniu PIT, a ewentualne pytania z urzędu skarbowego nie zaskoczą.

Przedsiębiorca na skali, liniowym lub ryczałcie – co sprawdzić w grudniu

Koszty, inwestycje i amortyzacja

Na skali podatkowej i podatku liniowym wydatek zapłacony lub zaksięgowany w grudniu może obniżyć dochód jeszcze w tym roku. Ma to jednak sens tylko wtedy, gdy sprzęt lub usługa są rzeczywiście potrzebne firmie. Zakup wyłącznie po to, by zmniejszyć podatek, zwykle oznacza wydanie większej kwoty niż zaoszczędzona. Na ryczałcie koszty w ogóle nie pomniejszają podatku, więc ten mechanizm tam nie działa.

Droższe środki trwałe zazwyczaj rozlicza się przez amortyzację rozłożoną na lata. Tańsze składniki majątku, do określonej kwoty, można często zaliczyć do kosztów od razu. W niektórych sytuacjach przysługuje też jednorazowa amortyzacja. Warunki, limity i moment przyjęcia środka do używania warto omówić z księgowym przed zakupem.

Przedsiębiorcy mają wyższy roczny limit wpłat na IKZE niż pozostali oszczędzający. Przy dużym dochodzie to jeden z prostszych sposobów na niższy podatek, pod warunkiem że wpłata dotrze na rachunek przed końcem roku.

Forma opodatkowania na następny rok

Grudzień to dobry moment, by przeliczyć, która forma opodatkowania będzie korzystniejsza w kolejnym roku. Porównanie powinno obejmować nie tylko stawkę podatku, ale też:

• wysokość i sposób naliczania składki zdrowotnej w każdym wariancie,
• możliwość odliczania kosztów i ulg, w tym ulgi na dzieci, z której nie korzysta się na ryczałcie i podatku liniowym,
• prognozowane przychody i marżę.

Zmianę formy zgłasza się do 20 lutego albo do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód w roku, dlatego warto sprawdzić aktualne zasady i zrobić symulację z księgowym jeszcze przed styczniem.

Rozliczenie z rodziną i limity, które trzeba mieć pod kontrolą

Wspólne rozliczenie z małżonkiem albo jako osoba samotnie wychowująca dziecko wybiera się dopiero przy składaniu zeznania, ale warunki muszą być spełnione w trakcie roku. W przypadku małżonków chodzi zwykle o trwanie małżeństwa i wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy, a także o źródła dochodu i formę opodatkowania. Rodzic samotnie wychowujący dziecko musi faktycznie samodzielnie je wychowywać. Szczegółowe warunki warto sprawdzić w grudniu, zanim zmiana sytuacji rodzinnej lub działalności zamknie tę możliwość. Więcej o domowych finansach w takiej sytuacji przeczytasz w tekście o tym, jak samotni rodzice mogą poprawić swoją sytuację finansową.

Ulga na dzieci zależy od liczby dzieci i dochodów. Przy jednym dziecku obowiązuje limit dochodów rodziców, przy większej liczbie dzieci limitu się nie stosuje, a kwota odliczenia rośnie z każdym kolejnym dzieckiem. Jeśli ulga nie zmieści się w podatku, niewykorzystaną część można otrzymać jako zwrot do wysokości zapłaconych w roku składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Pod koniec roku warto policzyć przychody, gdy korzysta się z rozwiązań z limitem:

• ulgi dla młodych, która obejmuje przychody do rocznego limitu,
• zerowego PIT dla rodzin wychowujących co najmniej czworo dzieci, dla pracujących seniorów i dla osób powracających z zagranicy – te zwolnienia razem z ulgą dla młodych mają wspólny roczny limit przychodów 85 528 zł,
• progu skali podatkowej, którego przekroczenie oznacza wyższą stawkę od nadwyżki.

Obniżanie podatku ma sens tylko w granicach przepisów. Fikcyjne umowy, sztuczne przerzucanie dochodów na członków rodziny czy koszty bez związku z działalnością mogą skończyć się korektą, odsetkami i sankcjami.

Jeśli w tym roku nastąpił ślub, rozwód, zmiana formy opodatkowania albo dochody zbliżają się do limitu, umów konsultację z doradcą podatkowym jeszcze przed 31 grudnia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy wpłata na IKE obniża podatek PIT?

Nie. Wpłaty na IKE nie pomniejszają dochodu w zeznaniu rocznym, więc nie zmniejszają bieżącego podatku. Korzyść podatkowa pojawia się dopiero przy wypłacie, po spełnieniu określonych warunków. Odliczenie od dochodu dają wpłaty na IKZE.

Do kiedy trzeba wpłacić pieniądze na IKZE, żeby odliczyć je od podatku?

Pieniądze muszą wpłynąć na rachunek IKZE do końca roku podatkowego, czyli do 31 grudnia. Liczy się data zaksięgowania wpłaty, a nie samo zlecenie przelewu, dlatego lepiej nie zostawiać go na ostatnie dni grudnia. Wpłata, która dotrze w styczniu, trafi do rozliczenia za kolejny rok. Odliczyć można kwotę do rocznego limitu, który u przedsiębiorców jest wyższy niż u pozostałych oszczędzających.

Jakie darowizny można odliczyć od podatku PIT?

Odliczeniu podlegają przede wszystkim darowizny na cele pożytku publicznego, na kult religijny oraz honorowe krwiodawstwo, w granicach limitu liczonego od dochodu. Uwzględnia się tylko darowizny faktycznie przekazane w danym roku. Darowiznę pieniężną trzeba przelać na rachunek obdarowanego i zachować potwierdzenie z jego nazwą oraz celem wpłaty, bo przekazanie gotówki do ręki nie uprawnia do ulgi.

Czy opłaca się robić zakupy firmowe pod koniec roku, żeby zapłacić mniejszy podatek?

Tylko wtedy, gdy sprzęt lub usługa są firmie rzeczywiście potrzebne. Zakup wyłącznie dla zmniejszenia daniny zwykle oznacza wydanie więcej, niż się zaoszczędzi. Na ryczałcie koszty w ogóle nie pomniejszają podatku, a droższe środki trwałe rozlicza się zwykle przez amortyzację rozłożoną na lata. Przed zakupem, także na raty lub w leasingu, warto omówić skutki z księgowym.

Czy wspólne rozliczenie z małżonkiem zawsze się opłaca?

Nie zawsze. Korzyść pojawia się zwykle wtedy, gdy dochody małżonków wyraźnie się różnią, a przy zbliżonych zarobkach efekt bywa niewielki albo żaden. Trzeba też spełnić warunki, takie jak trwanie małżeństwa i wspólności majątkowej przez cały rok, a znaczenie mają również źródła dochodu i forma opodatkowania. Przed złożeniem zeznania najlepiej porównać rozliczenie wspólne i indywidualne, a w razie wątpliwości skonsultować się z doradcą podatkowym.